Steeds meer ondernemers kijken naar de mogelijkheden om internationaal te ondernemen. Sommigen zetten de eerste stappen over de grens, anderen zijn al langer actief in meerdere landen. Internationaal ondernemen biedt kansen, maar brengt ook uitdagingen met zich mee. De regels waar u als internationale ondernemer mee te maken krijgt, zijn complex en veranderen voortdurend – zowel juridisch als fiscaal.
Een van de fiscale onderwerpen die de afgelopen jaren sterk in belang is toegenomen, is transfer pricing.
Wat is transfer pricing?
Wanneer een onderneming actief is in meerdere landen en transacties plaatsvindt tussen gelieerde groepsmaatschappijen, krijgt zij te maken met transfer pricing (in het Nederlands: verrekenprijzen).
Transfer pricing betreft de prijzen die worden gehanteerd voor goederen, diensten, financiering of intellectueel eigendom binnen een concern. Denk bijvoorbeeld aan:
• de levering van producten tussen groepsmaatschappijen
• management- of IT-diensten vanuit het hoofdkantoor
• interne financiering
• licentievergoedingen voor intellectueel eigendom
De kernregel is dat deze interne prijzen marktconform moeten zijn. Dit wordt het arm’s-length-beginsel genoemd: transacties tussen gelieerde partijen moeten plaatsvinden onder voorwaarden die ook tussen onafhankelijke partijen zouden gelden.
In Nederland is dit beginsel vastgelegd in de vennootschapsbelasting en wordt het verder uitgewerkt in internationale richtlijnen van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling).
Toenemende regelgeving rondom transfer pricing
De afgelopen jaren is de regelgeving rond transfer pricing aanzienlijk uitgebreid. De OESO heeft uitgebreide richtlijnen opgesteld om ervoor te zorgen dat winsten van multinationale ondernemingen worden belast in de landen waar de economische activiteiten plaatsvinden.
Nederland sluit bij deze richtlijnen aan via wetgeving, beleidsbesluiten en rechtspraak. Daarnaast zijn er de afgelopen jaren aanvullende maatregelen ingevoerd om kunstmatige winstverschuiving tussen landen tegen te gaan.
Zo gelden sinds 2022 in Nederland strengere regels voor zogenoemde transfer pricing-mismatches. Deze regels moeten voorkomen dat kosten in Nederland aftrekbaar zijn, terwijl de corresponderende winst in het buitenland niet wordt belast. Hierdoor is het voor ondernemingen nog belangrijker geworden om hun interne prijsstelling goed te onderbouwen.
Fiscale verschillen tussen landen
Transfer pricing speelt een belangrijke rol omdat interne prijzen direct invloed hebben op de winstverdeling binnen een concern – en daarmee op de belastingheffing in verschillende landen.
Verschillen in belastingtarieven of verliesposities kunnen ertoe leiden dat ondernemingen geneigd zijn winsten te verschuiven naar landen met een lagere belastingdruk.
Neem bijvoorbeeld een Nederlandse BV die een halfproduct levert aan een gelieerde Duitse GmbH. De vraag is dan: welke prijs moet de BV voor dit product rekenen?
Wanneer de BV winstgevend is en de Duitse GmbH al jaren verlies maakt, zou een lage verkoopprijs de winst bij de BV verlagen en het resultaat van de GmbH verbeteren. Voor het concern als geheel kan dit leiden tot een lagere belastingdruk.
Toch is dit risicovol. De Nederlandse Belastingdienst kan namelijk stellen dat de gehanteerde prijs te laag is en een winstcorrectie toepassen. Als de Duitse belastingdienst deze correctie niet volgt, kan dit leiden tot dubbele belastingheffing.
Doorbelasting van kosten binnen een concern
Een ander aandachtspunt bij transfer pricing is de doorbelasting van kosten binnen een concern.
Het hoofdkantoor van een internationale groep verricht vaak diensten voor dochtermaatschappijen, zoals:
• managementactiviteiten
• strategisch advies
• IT-ondersteuning
• HR-diensten
Fiscaal is dan van belang om vast te stellen of sprake is van concerndiensten die mogen worden doorbelast, of van aandeelhouderskosten die door het hoofdkantoor zelf moeten worden gedragen.
Wanneer belastingdiensten hierover verschillend oordelen, kan dat eveneens leiden tot dubbele belastingheffing. Bijvoorbeeld wanneer het land van het hoofdkantoor de kosten als doorbelastbare diensten ziet, terwijl het land van de dochtermaatschappij ze als niet-aftrekbare aandeelhouderskosten kwalificeert.
Documentatieverplichtingen transfer pricing
Naast fiscale risico’s zijn er ook wettelijke verplichtingen rondom transfer pricing.
Voor internationale concerns met een groepsomzet van meer dan €50 miljoen geldt een documentatieplicht. Zij moeten beschikken over:
• een masterfile (groepsdossier)
• een local file (lokaal dossier per land)
Deze documentatie geeft belastingdiensten inzicht in de structuur van het concern, de activiteiten van de groepsmaatschappijen en de wijze waarop interne prijzen worden vastgesteld.
Voor zeer grote multinationals met een geconsolideerde omzet van meer dan €750 miljoen geldt daarnaast een jaarlijkse Country-by-Country-rapportage (CbC-rapport). Hierin wordt onder meer gerapporteerd hoeveel winst, belasting en economische activiteit per land aanwezig is.
Sancties bij onvoldoende transfer pricing documentatie
In Nederland gelden strikte sancties wanneer ondernemingen niet voldoen aan hun administratie- en documentatieverplichtingen.
Als een concern geen masterfile, local file of – indien van toepassing – CbC-rapport opstelt, kan dit leiden tot:
• bestuurlijke boetes die kunnen oplopen tot €870.000
• mogelijke strafrechtelijke sancties
• een omkering van de bewijslast bij belastingcontroles
Daarnaast kan de Belastingdienst correcties opleggen wanneer interne prijzen leiden tot een onzakelijke verschuiving van winst binnen het concern.
Conclusie
Voor internationaal opererende ondernemingen is transfer pricing inmiddels een van de belangrijkste fiscale aandachtspunten geworden. Niet alleen vanwege de complexiteit van de regels, maar ook door de toenemende internationale samenwerking tussen belastingdiensten.
Het is daarom essentieel om interne transacties zorgvuldig te analyseren en vast te leggen.
Het belangrijkste advies voor internationale ondernemers blijft dan ook: zorg dat uw transfer pricing-documentatie op orde is!
